एनपीएलको तेस्रो संस्करण आजदेखि : विदेशी स्टार र नेपाली प्रतिभाबीच प्रतिस्पर्धा

काठमाडौं : नेपाल प्रिमियर लिग (एनपीएल) को तेस्रो संस्करणले नेपाली क्रिकेटमा नयाँ उत्साह थप्ने अपेक्षा गरिएको छ। कीर्तिपुरस्थित त्रिभुवन विश्वविद्यालय अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट मैदानमा सोमबारदेखि सुरु हुने प्रतियोगिताका लागि आयोजक तथा फ्रेन्चाइज टोलीहरूले आवश्यक तयारी पूरा गरेका छन्।

यसपटकको एनपीएलमा स्वदेशी खेलाडीसँगै अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटमा ख्याति कमाएका विदेशी खेलाडीहरूको सहभागिताले प्रतियोगितालाई थप आकर्षक बनाएको छ। विदेशी खेलाडीको आगमनले नेपाली क्रिकेटको व्यावसायिक विस्तार, अन्तर्राष्ट्रिय पहिचान र खेलकुद पर्यटनमा सकारात्मक प्रभाव पार्ने अपेक्षा गरिएको छ। यद्यपि, विदेशी खेलाडीको बढ्दो उपस्थितिले नेपाली प्रतिभाले पर्याप्त अवसर पाउने विषयमा बहससमेत सुरु भएको छ।

ADVERTISEMENT

विदेशी स्टारको उपस्थितिले बढ्यो आकर्षण

एनपीएलका अघिल्ला संस्करणमा पनि विदेशी खेलाडीको सहभागिता थियो। पहिलो संस्करणमा भारतीय क्रिकेटर शिखर धवनको आगमनले प्रतियोगितालाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा चर्चामा ल्याएको थियो। यसपटक अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट परिषद् (आईसीसी) बाट आधिकारिक मान्यता प्राप्त भएपछि प्रतियोगिताको व्यावसायिक महत्त्व थप बढेको छ।

तेस्रो संस्करणमा मोइन अली, शाकिब अल हसन, रबी बोपारा, मार्क वाट, हुसेन तलात, आरिफुल इस्लाम, अकबर अली, सेफ अली जैब, स्कट कुगेलेइन, निरोशन डिकवेला, हरमित सिंह, शाहबजादा फरहान, जिमी निसम, डेभिड वार्नर, केएस भरत, सचन अर्चगे, आन्द्रे रसल, एन्जेलो म्याथ्युज, चरित असलंका, शुभम रञ्जने, इफ्तिखार अहमद, शेर्फान रदरफोर्ड, मेहदी हसन र फ्याबियन एलेनजस्ता खेलाडीको सहभागिता रहने बताइएको छ।

चर्चित विदेशी खेलाडीको उपस्थितिले प्रतियोगिताको बजार विस्तार हुनुका साथै नेपाली क्रिकेटप्रति अन्तर्राष्ट्रिय चासो बढ्ने विश्वास गरिएको छ। तर, नेपाल क्रिकेट संघ (क्यान) ले आयोजना गरेको प्रतियोगितामा भारतीय खेलाडीको उल्लेख्य सहभागिता नदेखिनुलाई पनि कतिपयले चासोका साथ हेरेका छन्।

खेल समीक्षक तथा साहित्यकार रमेश रञ्जनले भारतीय खेलाडीको सहभागिता कम हुनु अर्थपूर्ण रहेको बताए। उनका अनुसार आईसीसीको मान्यता प्राप्त भए पनि भारतीय क्रिकेट नियन्त्रण बोर्ड (बीसीसीआई) बाट एनपीएलले अपेक्षित समर्थन पाउन नसकेको हुन सक्ने देखिन्छ।

‘नेपाल र नेपाली दर्शकका लागि भारतीय खेलाडीको उपस्थिति निकै महत्त्वपूर्ण छ,’ रञ्जनले भने।

अग्रज खेल पत्रकार तथा समीक्षक मुकुन्द दाहालका अनुसार नेपाली क्रिकेटप्रेमीमाझ भारतीय खेलाडीको छुट्टै आकर्षण छ। धेरै नेपाली खेलाडीले भारतीय क्रिकेटरको खेलबाट प्रेरणा लिँदै आफ्नो करियर अघि बढाएका छन्।

उनले विदेशी खेलाडीको सहभागिता सकारात्मक भए पनि नेपाली खेलाडीको दीर्घकालीन विकास सुनिश्चित गर्ने स्पष्ट रणनीति आवश्यक रहेको बताए। उनका अनुसार प्रत्येक फ्रेन्चाइज टोलीले आठ जनासम्म विदेशी खेलाडी अनुबन्ध गर्न पाउने व्यवस्थाले प्रतियोगिताको प्रतिस्पर्धात्मक स्तर बढाए पनि स्वदेशी प्रतिभाको विकासलाई प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने चुनौती थपिएको छ।

विदेशी खेलाडीको आगमन : अवसर कि चुनौती?

एनपीएलमा विदेशी खेलाडीको बढ्दो उपस्थितिलाई लिएर क्रिकेट क्षेत्रका जानकारहरूबीच फरक–फरक धारणा देखिएका छन्। कतिपयले यसलाई नेपाली क्रिकेटको अन्तर्राष्ट्रिय विस्तारका रूपमा लिएका छन् भने कतिपयले घरेलु खेलाडीको अवसर खुम्चिन सक्ने चिन्ता व्यक्त गरेका छन्।

क्रिकेट प्रशंसक तथा विश्लेषक सञ्जय ढुङ्गानाले विदेशी खेलाडीको चमकले मात्रै नेपाली क्रिकेटको विकास सम्भव नहुने बताए।

‘विदेशी खेलाडीको उपस्थितिले नेपाली क्रिकेटको वास्तविक समस्या समाधान गर्छ कि गर्दैन भन्ने विषय सोचनीय छ। नेपाली प्रतिभालाई गौण बनाएर विदेशी खेलाडीमा मात्रै निर्भर हुँदा अपेक्षित विकास हासिल गर्न सकिँदैन,’ उनले भने।

उनका अनुसार प्रतियोगिताको सफलता विदेशी खेलाडीको नाम र लोकप्रियतामा मात्र निर्भर हुनुहुँदैन। नेपाली खेलाडीको क्षमता अभिवृद्धि, नियमित प्रतिस्पर्धा र अन्तर्राष्ट्रिय अनुभव प्राप्त गर्ने अवसरलाई पनि उत्तिकै महत्त्व दिनुपर्छ।

नेपाल पत्रकार महासंघ धनुषाका अध्यक्ष पुरन गुप्ताले भने विदेशी खेलाडीको सहभागितालाई नेपाली क्रिकेटका लागि ऐतिहासिक अवसरका रूपमा व्याख्या गरे।

उनका अनुसार विश्वस्तरीय खेलाडीको सहभागिताले नेपालको खेलकुद पर्यटन प्रवर्द्धन गर्न, अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा एनपीएलको पहिचान विस्तार गर्न र नयाँ लगानी आकर्षित गर्न सहयोग पुग्न सक्छ।

‘एनपीएलमा विश्वस्तरीय खेलाडीको सहभागिता हुनु नेपालको खेलकुद पर्यटन र अन्तर्राष्ट्रिय ब्रान्डिङका लागि सुनौलो अवसर हो। यसले नेपाली क्रिकेटको बजार विस्तार गर्नुका साथै विश्वमा नेपालको पहिचान बलियो बनाउन मद्दत गर्छ,’ गुप्ताले भने।

घरेलु खेलाडीले अवसर पाउने सुनिश्चितता कति?

विदेशी खेलाडीको अनुभवबाट सिक्ने अवसर र घरेलु खेलाडीले पर्याप्त खेल समय पाउने सुनिश्चितताबीच सन्तुलन कायम गर्नु एनपीएलको प्रमुख चुनौतीका रूपमा देखिएको छ।

सप्तरीका पूर्वखेलाडी मोहन मिश्रका अनुसार विदेशी खेलाडीसँग एउटै ड्रेसिङ रुममा रहेर अभ्यास गर्नु र मैदानमा प्रतिस्पर्धा गर्नु नेपाली युवाका लागि महत्त्वपूर्ण सिकाइ हो। तर, निर्णायक भूमिकामा विदेशी खेलाडीको वर्चस्व बढेमा घरेलु खेलाडीले आफ्नो क्षमता देखाउने अवसर गुमाउन सक्ने जोखिम पनि उत्तिकै रहेको उनले बताए।

‘विदेशी खेलाडीसँग खेल्नु नेपाली युवाका लागि ठूलो अनुभव हो। तर, उनीहरूलाई सिक्ने र आफ्नो क्षमता प्रमाणित गर्ने पर्याप्त अवसर पनि दिनुपर्छ,’ मिश्रले भने।

सर्लाहीका क्रिकेटप्रेमी तथा विश्लेषक विश्वमणि दाहालले भने यस विषयलाई अवसर र चुनौती दुवैका रूपमा हेर्नुपर्ने बताए।

उनका अनुसार प्रतियोगिताको नियमअनुसार एकै समयमा मैदानमा बढीमा चार जना विदेशी खेलाडी खेल्न पाउने व्यवस्था रहेकाले सात जना नेपाली खेलाडीले मैदानमा अवसर पाउँछन्। त्यसैले विदेशी खेलाडीको सहभागितालाई मात्रै नेपाली क्रिकेटका लागि खतरा मान्नु उचित नहुने उनको तर्क छ।

‘मुख्य कुरा विदेशी खेलाडीको अनुभवबाट नेपाली खेलाडीले कति छिटो र प्रभावकारी रूपमा सिक्न सक्छन् भन्ने हो। उचित व्यवस्थापन, प्रशिक्षण र अनुभव आदानप्रदानको वातावरण बनाउन सकिए विदेशी खेलाडीको उपस्थितिले नेपाली खेलाडीको स्तर उकास्न मद्दत गर्छ,’ दाहालले भने।

एनपीएलको सफलता नेपाली प्रतिभाको विकासमा निर्भर

एनपीएलको तेस्रो संस्करणले नेपाली क्रिकेटको व्यावसायिक विकास, अन्तर्राष्ट्रिय पहिचान र खेलकुद अर्थतन्त्रमा नयाँ सम्भावना सिर्जना गर्ने अपेक्षा गरिएको छ। चर्चित विदेशी खेलाडीको सहभागिताले दर्शकको आकर्षण बढाउने, प्रायोजकलाई प्रोत्साहित गर्ने र नेपाली क्रिकेटलाई अन्तर्राष्ट्रिय बजारसँग जोड्ने अवसर प्रदान गर्न सक्छ।

तर, प्रतियोगिताको दीर्घकालीन सफलता विदेशी खेलाडीको लोकप्रियतामा मात्रै निर्भर रहन सक्दैन। घरेलु खेलाडीको क्षमता विकास, युवा प्रतिभाको पहिचान, नियमित खेल अवसर र प्रभावकारी प्रशिक्षणलाई पनि समान प्राथमिकता दिन आवश्यक छ।

विदेशी खेलाडीबाट सिकेका सीप र अनुभवलाई नेपाली क्रिकेटको समग्र विकासमा रूपान्तरण गर्न सके एनपीएल राष्ट्रिय प्रतिभा उत्पादन गर्ने महत्त्वपूर्ण माध्यम बन्न सक्छ। त्यसका लागि फ्रेन्चाइज टोली, क्यान र सम्बन्धित सरोकारवालाले नेपाली खेलाडीको विकासलाई केन्द्रमा राखेर दीर्घकालीन योजना बनाउनुपर्ने देखिन्छ।

कीर्तिपुरमा सोमबारदेखि सुरु हुने प्रतिस्पर्धाले चौका र छक्काको रोमाञ्चसँगै नेपाली क्रिकेटको भविष्यबारे पनि महत्त्वपूर्ण सन्देश दिनेछ। विदेशी स्टारको उपस्थितिबाट प्रतियोगिताको आकर्षण बढाउनु र नेपाली प्रतिभालाई पर्याप्त अवसर दिनुबीच सन्तुलन कायम गर्न सके मात्रै एनपीएलको तेस्रो संस्करण दीर्घकालीन रूपमा सफल र सार्थक बन्नेछ।