‘कबड्डी’बाट उदाएका तीन निर्देशक, कथा र भूगोल भने फरक–फरक

काठमाडौं : नेपाली चलचित्र क्षेत्रमा सफल शृंखलाका रूपमा स्थापित ‘कबड्डी’ले दर्शकमाझ लोकप्रियता मात्र कमाएन, तीन जना निर्देशकलाई समेत फरक पहिचान बनाउन मद्दत गर्‍यो। रामबाबु गुरुङ, उपेन्द्र सुब्बा र माओत्से गुरुङ ‘कबड्डी’सँग जोडिएका यस्ता तीन निर्देशक हुन्, जसले आफ्नै भूगोल र समुदायका कथालाई पर्दामा उतारिरहेका छन्।

‘कबड्डी’को पाँचौँ शृंखला प्रदर्शनको तयारीमा छ। दशैँको अवसर पारेर प्रदर्शनमा आउन लागेको फिल्मको अग्रिम बुकिङसमेत खुलिसकेको छ। काजीको विवाह हुन्छ कि हुँदैन भन्ने जिज्ञासाले दर्शकमाझ फिल्मप्रति उत्सुकता बढाएको छ। अघिल्ला शृंखलामा स्थापित पात्र र तिनका कथालाई निरन्तरता दिँदै यसपटक पनि फिल्मले दर्शकलाई आकर्षित गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।

ADVERTISEMENT

तर, ‘कबड्डी’को विशेषता यतिमै सीमित छैन। यसले नेपाली चलचित्रमा तीन फरक निर्देशकको पहिचान निर्माण गर्न पनि महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ।

उपेन्द्र सुब्बा : लिम्बू समुदाय र पूर्वी नेपालको कथा

कवि तथा पटकथा लेखकका रूपमा परिचित उपेन्द्र सुब्बाले ‘कबड्डी’सँगको सहकार्यबाट चलचित्र निर्माणका विभिन्न पक्ष नजिकबाट बुझ्ने अवसर पाए। त्यसपछि उनले आफ्नै परिवेश र समाजका कथालाई चलचित्रमा उतार्ने बाटो रोजे।

‘जारी’बाट निर्देशनमा डेब्यु गरेका सुब्बाले लिम्बू समुदायको जीवनशैली, संस्कार, संस्कृति र सामाजिक सम्बन्धलाई पर्दामा रोचक ढङ्गले प्रस्तुत गरे। रामबाबु गुरुङको निर्माण सहकार्यमा बनेको ‘जारी’ व्यावसायिक रूपमा सफल भयो।

त्यसपछि उनले ‘मनसरा’ निर्देशन गरे। परिवेश र पात्रको सामाजिक पृष्ठभूमिमा केही भिन्नता भए पनि आफ्नै समाजका कथालाई दृश्यभाषामा प्रस्तुत गर्ने उनको शैलीले निरन्तरता पाएको देखिन्छ। अहिले पनि सुब्बा नयाँ चलचित्र निर्माणको तयारीमा छन्।

माओत्से गुरुङ : गण्डक क्षेत्रको मौलिक परिवेश

अभिनेताका रूपमा परिचित माओत्से गुरुङले पनि ‘कबड्डी’सँगको सहकार्यपछि निर्देशनमा आफ्नो पहिचान विस्तार गरे। क्षेत्रीय चलचित्र निर्माणको अनुभव बटुलेका उनले ‘दयारानी’बाट मूलधारको नेपाली चलचित्र निर्देशनमा उल्लेखनीय उपस्थिति जनाए।

गुरुङ तथा मगर समुदायको रहनसहन, संस्कृति र सामाजिक परिवेश उनका चलचित्रका महत्त्वपूर्ण पक्ष हुन्। आफ्नै जीवनभोगाइसँग नजिकका विषयलाई पर्दामा उतार्ने उनको शैलीले चलचित्रलाई स्थानीयपन प्रदान गरेको छ।

पछिल्लो समय उनले निर्देशन गरेको ‘पेन्सन पट्टा’ले पनि व्यावसायिक सफलता हासिल गरेको छ। अभिनयमा स्थापित माओत्से अहिले निर्देशनमा समेत सक्रिय देखिन्छन्।

रामबाबु गुरुङ : मुस्ताङ र थकाली समुदायको कथा

‘कबड्डी’ शृंखलाका मूल निर्देशक रामबाबु गुरुङले मुस्ताङको भूगोल र थकाली समुदायको परिवेशलाई आफ्नो चलचित्रको प्रमुख आधार बनाएका छन्। ‘कबड्डी’का विभिन्न शृंखलामा लेकाली भूगोल, स्थानीय संस्कृति, रहनसहन र सामाजिक सम्बन्धलाई महत्त्वका साथ प्रस्तुत गरिएको छ।

मुस्ताङको परिवेशलाई कथाको अभिन्न हिस्सा बनाउने उनको शैलीले ‘कबड्डी’लाई अन्य चलचित्रभन्दा फरक पहिचान दिन सहयोग गरेको छ।

तीन निर्देशक, एउटै साझा हिरो

यी तीन निर्देशकबीचको अर्को रोचक समानता अभिनेता दयाहाङ राई हुन्। रामबाबु गुरुङ, उपेन्द्र सुब्बा र माओत्से गुरुङ तीनै जनाका चलचित्रमा दयाहाङले महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेका छन्।

त्यस्तै, अभिनेता विजय बराल पनि यी निर्देशकका चलचित्रमा दोहोरिने कलाकार हुन्। फरक भूगोल, समुदाय र सामाजिक परिवेशका पात्रलाई अभिनयमार्फत जीवन्त बनाउने क्रममा दयाहाङ र विजय दुवैले महत्त्वपूर्ण योगदान दिएका छन्।

एउटै कलाकार र केही हदसम्म मिल्दोजुल्दो सहकार्यको घेराभित्र रहेर पनि यी तीन निर्देशकले फरक–फरक समाजका कथा प्रस्तुत गरिरहेका छन्। उपेन्द्र सुब्बाका चलचित्रमा पूर्वी नेपालको लिम्बू समुदाय, माओत्से गुरुङका चलचित्रमा गण्डक क्षेत्रको सांस्कृतिक परिवेश र रामबाबु गुरुङका चलचित्रमा मुस्ताङ तथा थकाली समुदायको जीवनशैली प्रमुख रूपमा देखिन्छ।

यसरी ‘कबड्डी’ केवल सफल चलचित्र शृंखला मात्र बनेन, नेपाली चलचित्रमा तीन निर्देशकको फरक पहिचान स्थापित गर्ने साझा मञ्चसमेत बन्यो। एउटै सिनेमाटिक सहकार्यबाट उदाएका यी निर्देशकले आ–आफ्नो भूगोल, संस्कृति र समाजका कथा पर्दामा उतार्दै नेपाली चलचित्रलाई विविधतापूर्ण बनाइरहेका छन्।