मधेशमा जितिया पर्व सुरु

जनकपुरधाम : मधेशलगायत तराई क्षेत्रमा आजदेखि जितिया पर्व सुरु भएको छ । विशेषगरी मिथिला, मधेश र तराईका थारु, मैथिल, आदिवासी तथा अन्य समुदायका महिलाहरूले आस्थापूर्वक मनाउने यो पर्व तीन दिनसम्म चल्ने गर्दछ ।

महिलाहरूले आफ्नो सन्तानको दीर्घायु, सुस्वास्थ्य र समृद्धिका लागि निराहार ब्रत बस्ने परम्परा रहिआएको छ । धार्मिक तथा सांस्कृतिक महत्व बोकेको यो पर्वलाई अति कठोर पर्व मानिन्छ ।

ADVERTISEMENT

हिन्दु धर्मशास्त्रअनुसार जितमहान नामक वीर पुरुषको स्मरणमा यो पर्व सुरु भएको विश्वास गरिन्छ । जितमहानले कठिन सङ्घर्ष र वीरता प्रदर्शन गरेर धर्मको रक्षा गरेका थिए भन्ने कथन प्रचलित छ । महिलाहरूले यही स्मरणमा ब्रत बस्दै भगवानलाई प्रसन्न पार्ने प्रथा कायम छ ।

पहिलो दिन ‘ओठगन’ मा महिलाहरूले नदी, पोखरी वा धारा किनारमा गई स्नान गर्ने र विशेष परिकार बनाई खाने परम्परा छ । दोस्रो दिन ‘निर्जला उपवास’ मा बिहानै स्नान गरी दिनभरि एक थोपा पानी पनि नखाई ब्रत बस्ने र साँझमा पूजा–अर्चना गर्दै कथा सुन्ने चलन छ । अन्तिम दिन ‘पारण’ मा ब्रत तोड्ने गरिन्छ । यस दिन बिहानै नुहाई पूजा गरी परिकार बनाएर ब्रतालुहरूले भोजन गर्ने प्रथा छ ।

सामाजिक रूपमा पनि यो पर्वले ठूलो महत्व बोकेको छ । परिवार र समुदायबीच आपसी प्रेम, विश्वास र सहकार्य बढाउने विश्वास गरिन्छ । महिलाहरू सामूहिक रूपमा भेला भई कथा सुन्ने, गीत गाउने र पूजा गर्ने परम्पराले सामाजिक एकता बलियो बनाउने धार्मिक विद्वान्हरू बताउँछन् ।

धार्मिक दृष्टिले मातृत्वको प्रतीक मानिने यो पर्व महिलाले आफ्ना सन्तानप्रतिको प्रेम, आस्था र जिम्मेवारी प्रकट गर्ने अवसरका रूपमा लिइन्छ ।